ⓘ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ

ਕਨਾਨ

ਇਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨ, ਜਾਰਡਨ ਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਲੈਂਡ ਆਫ਼ ਪਰਪਲ’ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੀ ਹੀ ਸਾਰਨੀ ਪੱਟੀ ਦਾ ਹੀ ਇਹ ਨਾਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਕਨਾਨਾਈਟ ਸ਼ਬਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਨਾਨ ਸਭਿਅਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਮੱਧ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਥਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਵ-ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕੋਲਿਥਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਚੀਨੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਨਘੜਤ ਪੱਥਰ ...

ਢੋਲਬਾਹਾ

ਢੋਲਬਾਹਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕ੍ਰੇਬ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ 7 ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਆਤਾਪੁਇਰਕਾ ਪਹਾੜ

ਅਤਾਪੁਇਰਕਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਬਰਗੋਸ, ਕਾਸਤੀਯ ਅਤੇ ਲਿਓਨ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਅਤਾਪੁਇਰਕਾ ਅਤੇ ਇਬੇਸ ਦੇ ਜੁਆਰਾਸ ਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੋਮੀਨਿਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਲਗਭਗ 1.2 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਬਾਜ਼ੀਗਰ

ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਤਾ-ਮੂਲਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਗਵਾਰ ਜਾਂ ਗੌਰ ਸ਼ਬਦ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ੀਗਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜੀਗਰ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਹੋਰਨਾਂ ਰੋਮਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਰੌਚਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਇੱਕ ਪੱਛੜਿਆ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱ ...

ਕਰਾਕੋਵ

ਕਰਾਕੋਵ), ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤੁਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ 1038 ਤੋਂ 1569 ਤੱਕ ; ਪੋਲਿਸ਼–ਲਿਥੁਆਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ 1569 ਤੋਂ 1596 ਤੱਕ, ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1815 ਤੋਂ 1846 ਤੱਕ; ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1846 ਤੋਂ 1918 ਤੱਕ; ਅਤੇ ਕਰਾਕੋਵ ਸੂਬੇ ਦੀ 14 ਸਦੀ ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। 1999 ਤੋਂ ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ...

ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ

ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਾਵਲਾਂ ਤੇ 1960ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਵੀ ਹੋਈਆਂ - ਕਾਜਲ, ਕਟੀ ਪਤੰਗ, ਖਿਲੌਨਾ, ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਅਤੇ ਦਾਗ਼. ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ। ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੁਹਾਰਤ ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਸੀ, ਉਹ ਤਜਰਬਾ ਤਾਂ ਸਲੀਮ ਜਾਵੇਦ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਜੋ ਕਦੇ ਘੁੰਡ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਨੇ ਅੱਜ ਜੋ ਆਈਟਮ ਅਤੇ ਮ ...

ਆਲਤਾਮੀਰਾ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ

ਅਲਤਾਮਿਰਾ ਦੇ ਗੁਫਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਰ ਪੈਲੀਓਲਿਥਿਕ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗੁਫਾ ਹੈ ਜਿਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ 1880 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਪਈ ਕਿ ਪੂਰਵ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਾ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਆਖਿਰ ਜਦੋਂ 1902ਵਿੱਚ ਇਸ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਦਲ ਗਈ। ਇਹ ਸਾਂਤਿਆ ਦੇਲ ਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਕਾਂਤਾਬਰੀਆ, ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਮੇਤ ਯੂਨੇਸਕੋ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਭਾਲਾ (ਬਰਛਾ)

ਭਾਲਾ ਇੱਕ ਖੰਭੇ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਫਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ, ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਸਿਰ ਨਾਲ. ਸਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਤਿੱਖੇ ਸਿਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਖਤ ਬਰਛੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਸ਼ੀਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੁੰਝ, ਓਬੀਡੀਡੀਅਨ, ਲੋਹੇ, ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਕਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਰਛੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ, ਲੋਜ਼ੈਂਜ, ਜਾਂ ਪੱਤਾ ਵਰਗਾ ਆਕਾਰ ਹੈ। ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬਰਛੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਬਸ ਜਾਂ ਸੇਰਲੇਡ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਰਛੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਟੋ-ਜਰਨੀਅਨ ਸਪਰਿ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਰੂਟ * sper- "ਬਰਛੇ, ਖੰਭੇ" ਤੋਂ, ਪੁਰਾਣੀ ਅ ...

ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ

ਸ਼ਾਲਭੰਜਿਕਾ ਜਾਂ ਸਾ ਲਭੰਜਿਕਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੱਥਰ ਮੂਰਤੀ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਟਾਹਣੀ ਫ਼ੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਤਵ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

                                     

ⓘ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ

ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੂਰਵ ਇਤਹਾਸ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਔਜਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜੀ, ਹੱਡੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ ਖੋਲ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਔਜਾਰ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਾਂਬਾ, ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

                                     

1. ਸਮਾਂ

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਹੀ ਕਾਇਮ ਸੀ। ਕੋਈ ਚਾਰ-ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਕਾਲ ਪੈ ਗਏ। ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਉੱਜੜ ਗਈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੇ ਬਚ ਰਹੇ ਬਰਸਾਤੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਦੋਂ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਯੁੱਗ ਸੀ ਪਰ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਸੰਦ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾੜਾ, ਢੇਰ-ਮਾਜਰਾ ਰੋਪੜ ਲੇਟ-ਹੜਸਪਨ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੱਥਰ-ਸੰਦ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ। ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਦ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ-ਆਯੂ ਰੇਡੀਓ-ਕਾਰਬਨ ਆਦਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖੋਜ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਥਰ-ਯੁੱਗ 40-50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 5-6 ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਜੋ ਸੋਆਨੀਅਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ-ਸੰਦ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਜੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ 4 ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਸਨ ਜੋ ਮੁੜ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਤੇ ਅਤੇ ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਗਏ।

                                     

ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ

ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਟੀਨ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ਾ ਕੇ ਬਣੀ ਧਾਤ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਗ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦਾ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਹੋਰ ਠੋਸ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਸੀ।

                                     

ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ

ਸਮੂਹਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ, ਨਾਵਗੋਰਡ, ਕਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪਸਕੌਵ, ਅਸਟਾਰਖਨ ਅਤੇ ਰੋਸਟੋਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਦਲਾਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਬੁਰਜ਼ੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦੁਰਗ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਇਹਨਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ, ਚਰਚਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਬਣਾਗਏ ਸਨ।

                                     

ਬਹੋਲਾ

ਬਹੋਲਾ ਜਾਂ ਤੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੁਹਾੜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਾ ਹੱਥੇ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੱਥੀਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਘੜਨ ਜਾਂ ਤਰਾਸਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਡਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਮੁਢਲੇ ਰੂਪ ਹਨ- ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹੈਂਡਲ ਵਾਲਾ ਸੰਦ - ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੋਹਾਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਹੱਥੀ ਵਾਲਾ ਸੰਦ। ਕਠੋਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਇੱਕ ਸੰਦ ਨੂੰ ਕੁਦਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →